'Gerçeklik hayal gücünün bir ürünüdür' - Perception 1/1
En basit düzeyde gerçeklik, beynimiz tarafından inşa edilir. Dünyada yaşadığımız her deneyim sonrası beynimiz bu uyaranların her birini anlamlandırır ve yarattığı gerçeklik üzerinden yeniden tanımlar. Bu tanımlamanın sonucu olarak tutumlarına ve davranışlarına etki eder. Beynimizin yarattığı gerçeklik, aile, eğitim, din, kitle iletişim araçları, kültür, geçmiş ve şimdinin deneyimleri üzerine biçimlendirilmektedir. Bu yüzden gerçeklik bakış açısına göre değişmektedir.
Gerçeklik, gerçekte ne olduğu ve bu olanı beynimizin nasıl anlamlandırdığı ile ilgilidir. Çağdaş toplumlarda, toplumu anlamlandırarak bütünlük oluşturma işlevi kitle iletişim araçları tarafından yerine getirilmektedir. Kitle iletişim araçları dış dünyanın anlamlandırılmasında bir çeşit süzgeç rolünü oynamanın yanı sıra, kişilerin kim oldukları, kim olmak istemeleri gerektiği, dışarıya karşı nasıl görünmesi gerektiği gibi konularda etkin bir rol üstlenmektedir. (Mills, 1974, s440)
Profesör George Gerbner, çok fazla televizyon izleyen insanların, televizyon programlarında yaratılan ve sunulan dünyadan, daha az izleyenlere göre daha çok etkilendiklerini söylemektedir. Bu izleyiciler, özellikle kendilerinin yaşayamayacağı tecrübelere daha çok inanmaktadırlar. Özellikle daha az hayat tecrübesi olan çocuklar ve gençler diğerlerine oranla daha fazla televizyona bağımlı olmaktadırlar. Bu yüzden gerçekte olmayan ama orada sunulan gerçeklikten daha fazla etkilenmektedirler ve ona göre anlamlandırmaktadırlar.
Kitle iletişim araçları düşünce, değer, inançlar ve semboller aracılığıyla bir toplum dokusu oluştururlar. Popüler kültür ürünleri ise, kitle iletişim araçları tarafından yaratılmış ürünlerdir. (Şahin, 2005, s165)
Popüler Kültür kitle kültürünün bir parçası olarak kitle iletişim araçlarıyla popüler hale getirilen kültürü ifade etmek için kullanılmaktadır. Böylece popüler kültür, kapitalizmin kitle iletişim araçlarıyla yaydığı ve toplumu oluşturan kitlelerin beğenisi haline getirdiği yapay bir ticari ve tüketim kültürüdür.
Popüler kültür gerek kültür, gerek siyasal alanda halkın istediğini verme değil, halkın isteklerini biçimlendirme aracı olarak ortaya çıkmıştır. Buna göre popüler kültürde tanımlayıcı güç halk gibi görünse de, aslında gerçek tanımlayıcı reklamcılık sanayisidir. Yani popüler kültür aslında azınlık bir kitle tarafından icat edilerek, medya aracılığıyla dolaşıma sokan bir tasarımdır. Onu popüler kılan şey arkasında yer alan ekonomik ve ideolojik güçtür. (Erdoğan, 1999, s33)
Beynimiz gerçekliği anlamlandırarak niteler. Kitle iletişim araçları ise, özellikle popüler kültürün, dolayısı ile reklam sanayisinin etkisi ile gerçekliği manipüle ederek, (modifiye ederek) ikinci hatta üçüncü bir gerçeklik yaratır. Böylece gerçekte var olan gerçek anlamını yitirmiş, eşik bekçileri tarafından sunulan gerçeklik anlam kazanmaya başlamıştır. Buna hiper gerçeklik denir.
Hiper Gerçeklik
Jean Baudrillard'ın Simülasyon kuramına göre sanayi sonrası topluma artık bir hipergerçeklik egemendir. Artık dünyaya ilişkin bilgi ve anlayışımızın birincil kaynağı gerçekler değil, onun yerini almış işaretlerdir. (Baudrillard, 2003, s13)
Baudrillard'a göre artık her kavram kitle iletişim araçlarından akmakta, insanlar teknolojinin onlara sağladığı bu rahatlık sayesinde her hangi bir şeyi derinlemesine düşünememektedir ve iletişimi sağlamak adına yaratılan cansız kitle iletişim araçları kendilerine yüklenen işlevden, yani aracı olma konumundan çıkıp bağımsız bir kendilik haline gelmiştir. Birey ise bu durumu çaresizlik içerisinde izlemektedir; her şeyin farkındadır fakat rahatlığından da taviz vermek istememektedir.
İnsanlar artık gerçeğin kitle iletişim araçları üzerinden verilen versiyonuna inanma eğilimi göstermektedir. Bu versiyon ise var olan gerçek değil, onun yerine tasarlanmış bir gerçekliktir. Böylece ortada hakiki bir gerçek olmayacak; sürekli inşa edilen ve hakikatı gizleyen bir gerçeklik simülasyonu olacaktır.
Okuma Önerileri
1) Oğuz Tanrıdağ, Sosyal Nörobilim
2) Levent Yaylagül, Kitle İletişim Kuramları
3) Jean Baudrillard, Simülakrlar ve Simülasyon
4) http://www.ocerint.org/intcess16_epublication/papers/182.pdf
5) Roland Barthes, Göstergebilimsel Serüven
Yorumlar
Yorum Gönder